Til innhold

Vanskeleg å sove

Det er midten av 90-talet. Den eine storebroren min har vore innlagd på sjukehuset med blindtarmbetennelse. Eg prøver å sove, men har så utruleg vondt i magen fordi eg toler ikkje egg, kveitemjøl og mjølk, men det er det ingen som har funne ut av enno, så når eg ikkje får sove, får eg varm mjølk med honning. Eg har hatt mange netter som denne der eg ligg og vrir meg og er redd for at eg ikkje kjem til å overleve til neste morgon.  

Eg er fire og eit halvt år. Eg veit at barn kan døy medan dei søv.

Julaftan

Det er julaftan. Pappa har den grå frakken på, den som er så lang at den nesten rekk ned til bakken, den som han alltid bruker når han har på dress. Eg frys litt i den blå finkjolen, søker ly inni kåpa til mamma på kyrkjebenken. Det er ei av dei julene då det faktisk var snø på julaftan. Heime har me laga snølykter og snømenn ute på plenen. Før me skal heim til pinnekjøt og lukta av edelgran, til pakkar og riskrem, skal me ned til grava. Me har sagt god jul til naboane, utveksla gåver og klemmar. Mamma tar meg i handa og me går roleg ned grusvegen til gravplassen. Snøen knirkar under føtene våre. Vinden får lysa i gravlyktene til å blafre, dei lyser opp den mørke desemberettermiddagen. Himmelen er mørkeblå, nesten svart, der me fem står i ein halvsirkel rundt grava til den sjette i familien. Me tenner eit lys for Anita sitt minne.
 

Kjennest som eg veit kven ho ville ha vore  

Av og til lurer eg på om eg skal dekkje på til henne når me skal ete middag. Om det vil vere feil. Det har alltid vore lov å snakke om Anita, men det har vore i fortid. Korleis ho var, kva lynne ho hadde, kva som skjedde, korleis liva deira var etterpå.

Eg har sett på babybiletet som heng på stoveveggen så mange gonger at det kjennest som om eg veit kven ho ville ha vore som barn, som ungdom, som vaksen.

Kva musikk ho hadde likt. Kva slags fritidsaktivitetar ho ville haldt på med. Kva type vener ho hadde hatt. Det er fantasien min som speler ut sorga eg ber på, eit motmiddel, ein prosess for å forsøke å forstå noko uforståeleg for eit lite barn. For å konstruere eit menneske eg kan seie unnskyld til, slik at alt dette kan gjere mindre vondt. 

Eg tenkte nok lenge at eg ikkje fortente å leve. Sjølv om eg ikkje hadde ei rasjonell forklaring på kvifor det skulle vere tilfellet.

Det var ingenting utanfrå som tilsa at eg skulle tenkje slik, men eg hadde laga mine eigne forklaringar. Ein baby er død. Foreldra mine prøvde igjen. Dei fekk meg. Dei trudde dei kom til å miste meg. Eg overlevde. Men eg hadde kanskje ikkje vore til om ikkje Anita hadde døydd fyrst. Det er store tankar og kjensler for eit lite barn å bere på.

Familiebilde fra 1994
Familien min i 1994.

Skulealder

Eg kjenner at det er veldig viktig å vere flink. Å gjere ting på rett måte. Eg er roleg av natur, men kanskje eg kan vere endå rolegare. Endå flinkare. Eg elskar å bade og symje, eg klatrar i tre og spring ute i skogen med bestevenen min, men eg har vanskeleg for å halde tritt i blant; å klare seksti-meteren på kort nok tid, å hoppe høgt nok, å skåre mål i fotball. Eg kan framleis verte betre.

Det gir meg ei kjensle av tryggleik å vere god på skulen, eg grip tak i kvart minste teikn på at eg har rett til å leve, alt som kan rettferdiggjere at eg finst. At eg finst i staden for henne. Eg seier det ikkje høgt, men eg tenkjer det.

I ein eksamensstil frå 2005 dukkar historia om Anita opp, og eg skriv: Nokre gonger er det som om ho aldri har eksistert, andre gonger kan eg sjå ho føre meg ut i frå babybileta. Ho har vorte 18 år og må bruke peparspray for å halde gutane unna. Ho går på festar og dansar, men drikk med måte, ho har sett kva ei overdriven mengde med alkohol har gjort med andre, og nektar å miste kontrollen på den måten sjølv. Eg er stolt av å vere veslesystera hennar. Me er glade i kvarandre og lar ingen tåpelege, umodne kranglar kome i mellom oss. Me held hender, gir kvarandre ein god klem, og går mot framtida saman.

Birte som tenåring
Meg som tenåring, i 2002.

Eg er ikkje redd for sorg

Det er 2009, året eg fyller 20. Eg byrjar på Universitetet i Bergen og møter medstudentar som aldri har vore i ei gravferd. Som aldri har kjent nokon som har døydd. Det høyrest nesten uverkeleg ut for meg. Fyrst vert eg kanskje litt misunneleg, eller eg lurer i alle fall på korleis det er å leve eit liv utan den typen sorg, men det tar ikkje lang tid før eg kjenner på ei slags stoltheit og tryggleik.

Me har alle vårt å bidra med i dette livet, forma av arv og miljø, erfaringar, kunnskap og medfødd talent, og eg er ikkje redd for sorg. Eg har aldri vore redd for tema som er vonde å snakke om, vanskelege å dele, vanskelege å leve med. Du kan fortelje meg kva som helst, og eg kjem til å lytte. Eg meiner ikkje at eg har alle svara – det er ingen som har alle svara – men det dei fleste treng er nokon som kan lytte og tole, som kan ta imot, som kan gi dei ei omfamning.

Både i løpet av universitetstida og seinare i livet har menneske funne meg og fortalt meg om såra sine. Det er som om dei instinktivt veit at eg kan vere ei trygg hamn for livshistoriene deira, sjølv om dei ikkje har kjent meg så lenge – sjølv om dei kanskje ikkje kjenner meg i det heile tatt.

Eg ber denne tillitserklæringa, dette usynlege merket, med ærefrykt. Ei framand kvinne på båten spurde om eg kunne halde det to år gamle barnet hennar medan ho var på toalettet. Eit ukjent antal personar har bede meg om å passe på bagasjen deira medan dei handla i kiosken, eller var i billettskranken, eller skulle ut for å røyke. Ein skodespelar lente seg inntil meg og fortalde alle kjenslene og tankane ho hadde heldt inne dei siste vekene. Dei veit det kanskje ikkje, men eg ber dei med meg i hjartet mitt, alle saman.
 

Ein uro i botn

Eg er 17 år då eg vert tante for fyrste gong. Eg liker barn og har lyst til å vere ei gøyal tante. Joda, litt streng, men rettferdig og gøyal. Og det er ikkje det at eg ikkje leikar med niesa mi, eller dei neste seks tantebarna mine, men det ligg ein uro i botn. Eg ser for meg alt som kan gå galt. Dei må sjølvsagt få lov til å springe, dei skal lære seg fare og risiko og teste grenser. Dei skal vasse med mjuke føter i vestlandsfjordar, klatre i epletre, sparke fotball og få skrubbsår, men gjennom alt saman held eg pusten. Eg trur ein liten del av meg har halde pusten heile livet.

Kan hende det er ein av grunnane til at eg no, som 36-åring, ikkje har eigne barn. Eg veit ikkje. Det er eit val eg har følt har vore naturleg så lenge at det er vanskeleg å skulle tidfeste eller definere kva som kom fyrst eller kva som er kva, men eg har rett og slett aldri kjent på eit ynskje om eller behov for å få barn.

Likevel er det ikkje til å kome unna at eg har eit svært bevisst forhold til kor raskt og plutseleg det verste kan skje og korleis det er å leve med konsekvensane av det.

Kanskje eg har ville beskytte meg sjølv på eit vis.
 

Kor mange sysken har du?

Å verte spurt om ein har sysken, eller kor mange sysken ein har, er vanleg. Eg veit ikkje alltid kva eg skal svare. Det kjem an på situasjonen. Eg har ingen vanskar med å skulle dele at eg har ei storesyster som eg aldri har møtt, men det kjennest ikkje alltid naturleg å ta det opp. Og ein kan føle at ein legg ei slags byrde over på den ein snakkar med, om ein deler at storesystera eins døydde som baby og at ingen eigentleg veit kvifor. Det finst ingen fasit på korleis ein skal reagere når ein vert fortalt noko slikt.

Likevel kjenner eg òg på at det er viktig å kunne seie det høgt.

Det er viktig å kunne dele, det må vere rom for både lys og mørke.

Å kunne dele har vore ein stor motivasjon for meg då eg skulle bestemme meg for å vere med på dette prosjektet. Det finst sikkert like mange forskjellige hjarteplaster-historier som det finst hjarteplaster-barn. Likevel håper eg at det er mange der ute som kan finne trøyst i historia mi, noko å kjenne seg igjen i, noko som kanskje gir ei større forståing for korleis andre har det. Alle du møter i livet ditt er puslespel sette saman av gode og vonde minne, synlege og usynlege sår, og dess meir bevisst me er på det, dess meir empatiske og opne, dess betre trur eg me kan ha det i lag.

Eg rydda i garasjebua vår i dag, og midt i ryddinga fann eg bamsen til Anita saman med Donkey frå Shrek og fisken Nemo. Han har framleis ikkje fått eit namn, men bamsen har alltid vore elska. Eg trur faktisk at eg har tatt ekstra godt vare på han samanlikna med dei andre.

Neste gong nokon spør meg om kor mange sysken eg har, skal eg svare: "Tre: to brør og ei syster".

 

Historier som beveger

LUBs medlemmer bærer på sterke livserfaringer. Gjennom prosjektet «Historier som beveger» har medlemmer i LUB fått veiledning av forfatter Kjersti Wold i å skrive sin historie - både for å hjelpe seg selv og for å gi trøst, innsikter og gjenkjennelse til andre. Prosjektet er støttet av Stiftelsen Dam.

Les flere historier her

i

Vanskeleg å sove

Det er midten av 90-talet. Den eine storebroren min har vore innlagd på sjukehuset med blindtarmbetennelse. Eg prøver å sove, men har så utruleg vondt i magen fordi eg toler ikkje egg, kveitemjøl og mjølk, men det er det ingen som har funne ut av enno, så når eg ikkje får sove, får eg varm mjølk med honning. Eg har hatt mange netter som denne der eg ligg og vrir meg og er redd for at eg ikkje kjem til å overleve til neste morgon.  

Eg er fire og eit halvt år. Eg veit at barn kan døy medan dei søv.

Julaftan

Det er julaftan. Pappa har den grå frakken på, den som er så lang at den nesten rekk ned til bakken, den som han alltid bruker når han har på dress. Eg frys litt i den blå finkjolen, søker ly inni kåpa til mamma på kyrkjebenken. Det er ei av dei julene då det faktisk var snø på julaftan. Heime har me laga snølykter og snømenn ute på plenen. Før me skal heim til pinnekjøt og lukta av edelgran, til pakkar og riskrem, skal me ned til grava. Me har sagt god jul til naboane, utveksla gåver og klemmar. Mamma tar meg i handa og me går roleg ned grusvegen til gravplassen. Snøen knirkar under føtene våre. Vinden får lysa i gravlyktene til å blafre, dei lyser opp den mørke desemberettermiddagen. Himmelen er mørkeblå, nesten svart, der me fem står i ein halvsirkel rundt grava til den sjette i familien. Me tenner eit lys for Anita sitt minne.
 

Kjennest som eg veit kven ho ville ha vore  

Av og til lurer eg på om eg skal dekkje på til henne når me skal ete middag. Om det vil vere feil. Det har alltid vore lov å snakke om Anita, men det har vore i fortid. Korleis ho var, kva lynne ho hadde, kva som skjedde, korleis liva deira var etterpå.

Eg har sett på babybiletet som heng på stoveveggen så mange gonger at det kjennest som om eg veit kven ho ville ha vore som barn, som ungdom, som vaksen.

Kva musikk ho hadde likt. Kva slags fritidsaktivitetar ho ville haldt på med. Kva type vener ho hadde hatt. Det er fantasien min som speler ut sorga eg ber på, eit motmiddel, ein prosess for å forsøke å forstå noko uforståeleg for eit lite barn. For å konstruere eit menneske eg kan seie unnskyld til, slik at alt dette kan gjere mindre vondt. 

Eg tenkte nok lenge at eg ikkje fortente å leve. Sjølv om eg ikkje hadde ei rasjonell forklaring på kvifor det skulle vere tilfellet.

Det var ingenting utanfrå som tilsa at eg skulle tenkje slik, men eg hadde laga mine eigne forklaringar. Ein baby er død. Foreldra mine prøvde igjen. Dei fekk meg. Dei trudde dei kom til å miste meg. Eg overlevde. Men eg hadde kanskje ikkje vore til om ikkje Anita hadde døydd fyrst. Det er store tankar og kjensler for eit lite barn å bere på.

Familiebilde fra 1994
Familien min i 1994.

Skulealder

Eg kjenner at det er veldig viktig å vere flink. Å gjere ting på rett måte. Eg er roleg av natur, men kanskje eg kan vere endå rolegare. Endå flinkare. Eg elskar å bade og symje, eg klatrar i tre og spring ute i skogen med bestevenen min, men eg har vanskeleg for å halde tritt i blant; å klare seksti-meteren på kort nok tid, å hoppe høgt nok, å skåre mål i fotball. Eg kan framleis verte betre.

Det gir meg ei kjensle av tryggleik å vere god på skulen, eg grip tak i kvart minste teikn på at eg har rett til å leve, alt som kan rettferdiggjere at eg finst. At eg finst i staden for henne. Eg seier det ikkje høgt, men eg tenkjer det.

I ein eksamensstil frå 2005 dukkar historia om Anita opp, og eg skriv: Nokre gonger er det som om ho aldri har eksistert, andre gonger kan eg sjå ho føre meg ut i frå babybileta. Ho har vorte 18 år og må bruke peparspray for å halde gutane unna. Ho går på festar og dansar, men drikk med måte, ho har sett kva ei overdriven mengde med alkohol har gjort med andre, og nektar å miste kontrollen på den måten sjølv. Eg er stolt av å vere veslesystera hennar. Me er glade i kvarandre og lar ingen tåpelege, umodne kranglar kome i mellom oss. Me held hender, gir kvarandre ein god klem, og går mot framtida saman.

Birte som tenåring
Meg som tenåring, i 2002.

Eg er ikkje redd for sorg

Det er 2009, året eg fyller 20. Eg byrjar på Universitetet i Bergen og møter medstudentar som aldri har vore i ei gravferd. Som aldri har kjent nokon som har døydd. Det høyrest nesten uverkeleg ut for meg. Fyrst vert eg kanskje litt misunneleg, eller eg lurer i alle fall på korleis det er å leve eit liv utan den typen sorg, men det tar ikkje lang tid før eg kjenner på ei slags stoltheit og tryggleik.

Me har alle vårt å bidra med i dette livet, forma av arv og miljø, erfaringar, kunnskap og medfødd talent, og eg er ikkje redd for sorg. Eg har aldri vore redd for tema som er vonde å snakke om, vanskelege å dele, vanskelege å leve med. Du kan fortelje meg kva som helst, og eg kjem til å lytte. Eg meiner ikkje at eg har alle svara – det er ingen som har alle svara – men det dei fleste treng er nokon som kan lytte og tole, som kan ta imot, som kan gi dei ei omfamning.

Både i løpet av universitetstida og seinare i livet har menneske funne meg og fortalt meg om såra sine. Det er som om dei instinktivt veit at eg kan vere ei trygg hamn for livshistoriene deira, sjølv om dei ikkje har kjent meg så lenge – sjølv om dei kanskje ikkje kjenner meg i det heile tatt.

Eg ber denne tillitserklæringa, dette usynlege merket, med ærefrykt. Ei framand kvinne på båten spurde om eg kunne halde det to år gamle barnet hennar medan ho var på toalettet. Eit ukjent antal personar har bede meg om å passe på bagasjen deira medan dei handla i kiosken, eller var i billettskranken, eller skulle ut for å røyke. Ein skodespelar lente seg inntil meg og fortalde alle kjenslene og tankane ho hadde heldt inne dei siste vekene. Dei veit det kanskje ikkje, men eg ber dei med meg i hjartet mitt, alle saman.
 

Ein uro i botn

Eg er 17 år då eg vert tante for fyrste gong. Eg liker barn og har lyst til å vere ei gøyal tante. Joda, litt streng, men rettferdig og gøyal. Og det er ikkje det at eg ikkje leikar med niesa mi, eller dei neste seks tantebarna mine, men det ligg ein uro i botn. Eg ser for meg alt som kan gå galt. Dei må sjølvsagt få lov til å springe, dei skal lære seg fare og risiko og teste grenser. Dei skal vasse med mjuke føter i vestlandsfjordar, klatre i epletre, sparke fotball og få skrubbsår, men gjennom alt saman held eg pusten. Eg trur ein liten del av meg har halde pusten heile livet.

Kan hende det er ein av grunnane til at eg no, som 36-åring, ikkje har eigne barn. Eg veit ikkje. Det er eit val eg har følt har vore naturleg så lenge at det er vanskeleg å skulle tidfeste eller definere kva som kom fyrst eller kva som er kva, men eg har rett og slett aldri kjent på eit ynskje om eller behov for å få barn.

Likevel er det ikkje til å kome unna at eg har eit svært bevisst forhold til kor raskt og plutseleg det verste kan skje og korleis det er å leve med konsekvensane av det.

Kanskje eg har ville beskytte meg sjølv på eit vis.
 

Kor mange sysken har du?

Å verte spurt om ein har sysken, eller kor mange sysken ein har, er vanleg. Eg veit ikkje alltid kva eg skal svare. Det kjem an på situasjonen. Eg har ingen vanskar med å skulle dele at eg har ei storesyster som eg aldri har møtt, men det kjennest ikkje alltid naturleg å ta det opp. Og ein kan føle at ein legg ei slags byrde over på den ein snakkar med, om ein deler at storesystera eins døydde som baby og at ingen eigentleg veit kvifor. Det finst ingen fasit på korleis ein skal reagere når ein vert fortalt noko slikt.

Likevel kjenner eg òg på at det er viktig å kunne seie det høgt.

Det er viktig å kunne dele, det må vere rom for både lys og mørke.

Å kunne dele har vore ein stor motivasjon for meg då eg skulle bestemme meg for å vere med på dette prosjektet. Det finst sikkert like mange forskjellige hjarteplaster-historier som det finst hjarteplaster-barn. Likevel håper eg at det er mange der ute som kan finne trøyst i historia mi, noko å kjenne seg igjen i, noko som kanskje gir ei større forståing for korleis andre har det. Alle du møter i livet ditt er puslespel sette saman av gode og vonde minne, synlege og usynlege sår, og dess meir bevisst me er på det, dess meir empatiske og opne, dess betre trur eg me kan ha det i lag.

Eg rydda i garasjebua vår i dag, og midt i ryddinga fann eg bamsen til Anita saman med Donkey frå Shrek og fisken Nemo. Han har framleis ikkje fått eit namn, men bamsen har alltid vore elska. Eg trur faktisk at eg har tatt ekstra godt vare på han samanlikna med dei andre.

Neste gong nokon spør meg om kor mange sysken eg har, skal eg svare: "Tre: to brør og ei syster".

 

Historier som beveger

LUBs medlemmer bærer på sterke livserfaringer. Gjennom prosjektet «Historier som beveger» har medlemmer i LUB fått veiledning av forfatter Kjersti Wold i å skrive sin historie - både for å hjelpe seg selv og for å gi trøst, innsikter og gjenkjennelse til andre. Prosjektet er støttet av Stiftelsen Dam.

Les flere historier her

i

Vanskeleg å sove

Det er midten av 90-talet. Den eine storebroren min har vore innlagd på sjukehuset med blindtarmbetennelse. Eg prøver å sove, men har så utruleg vondt i magen fordi eg toler ikkje egg, kveitemjøl og mjølk, men det er det ingen som har funne ut av enno, så når eg ikkje får sove, får eg varm mjølk med honning. Eg har hatt mange netter som denne der eg ligg og vrir meg og er redd for at eg ikkje kjem til å overleve til neste morgon.  

Eg er fire og eit halvt år. Eg veit at barn kan døy medan dei søv.

Julaftan

Det er julaftan. Pappa har den grå frakken på, den som er så lang at den nesten rekk ned til bakken, den som han alltid bruker når han har på dress. Eg frys litt i den blå finkjolen, søker ly inni kåpa til mamma på kyrkjebenken. Det er ei av dei julene då det faktisk var snø på julaftan. Heime har me laga snølykter og snømenn ute på plenen. Før me skal heim til pinnekjøt og lukta av edelgran, til pakkar og riskrem, skal me ned til grava. Me har sagt god jul til naboane, utveksla gåver og klemmar. Mamma tar meg i handa og me går roleg ned grusvegen til gravplassen. Snøen knirkar under føtene våre. Vinden får lysa i gravlyktene til å blafre, dei lyser opp den mørke desemberettermiddagen. Himmelen er mørkeblå, nesten svart, der me fem står i ein halvsirkel rundt grava til den sjette i familien. Me tenner eit lys for Anita sitt minne.
 

Kjennest som eg veit kven ho ville ha vore  

Av og til lurer eg på om eg skal dekkje på til henne når me skal ete middag. Om det vil vere feil. Det har alltid vore lov å snakke om Anita, men det har vore i fortid. Korleis ho var, kva lynne ho hadde, kva som skjedde, korleis liva deira var etterpå.

Eg har sett på babybiletet som heng på stoveveggen så mange gonger at det kjennest som om eg veit kven ho ville ha vore som barn, som ungdom, som vaksen.

Kva musikk ho hadde likt. Kva slags fritidsaktivitetar ho ville haldt på med. Kva type vener ho hadde hatt. Det er fantasien min som speler ut sorga eg ber på, eit motmiddel, ein prosess for å forsøke å forstå noko uforståeleg for eit lite barn. For å konstruere eit menneske eg kan seie unnskyld til, slik at alt dette kan gjere mindre vondt. 

Eg tenkte nok lenge at eg ikkje fortente å leve. Sjølv om eg ikkje hadde ei rasjonell forklaring på kvifor det skulle vere tilfellet.

Det var ingenting utanfrå som tilsa at eg skulle tenkje slik, men eg hadde laga mine eigne forklaringar. Ein baby er død. Foreldra mine prøvde igjen. Dei fekk meg. Dei trudde dei kom til å miste meg. Eg overlevde. Men eg hadde kanskje ikkje vore til om ikkje Anita hadde døydd fyrst. Det er store tankar og kjensler for eit lite barn å bere på.

Familiebilde fra 1994
Familien min i 1994.

Skulealder

Eg kjenner at det er veldig viktig å vere flink. Å gjere ting på rett måte. Eg er roleg av natur, men kanskje eg kan vere endå rolegare. Endå flinkare. Eg elskar å bade og symje, eg klatrar i tre og spring ute i skogen med bestevenen min, men eg har vanskeleg for å halde tritt i blant; å klare seksti-meteren på kort nok tid, å hoppe høgt nok, å skåre mål i fotball. Eg kan framleis verte betre.

Det gir meg ei kjensle av tryggleik å vere god på skulen, eg grip tak i kvart minste teikn på at eg har rett til å leve, alt som kan rettferdiggjere at eg finst. At eg finst i staden for henne. Eg seier det ikkje høgt, men eg tenkjer det.

I ein eksamensstil frå 2005 dukkar historia om Anita opp, og eg skriv: Nokre gonger er det som om ho aldri har eksistert, andre gonger kan eg sjå ho føre meg ut i frå babybileta. Ho har vorte 18 år og må bruke peparspray for å halde gutane unna. Ho går på festar og dansar, men drikk med måte, ho har sett kva ei overdriven mengde med alkohol har gjort med andre, og nektar å miste kontrollen på den måten sjølv. Eg er stolt av å vere veslesystera hennar. Me er glade i kvarandre og lar ingen tåpelege, umodne kranglar kome i mellom oss. Me held hender, gir kvarandre ein god klem, og går mot framtida saman.

Birte som tenåring
Meg som tenåring, i 2002.

Eg er ikkje redd for sorg

Det er 2009, året eg fyller 20. Eg byrjar på Universitetet i Bergen og møter medstudentar som aldri har vore i ei gravferd. Som aldri har kjent nokon som har døydd. Det høyrest nesten uverkeleg ut for meg. Fyrst vert eg kanskje litt misunneleg, eller eg lurer i alle fall på korleis det er å leve eit liv utan den typen sorg, men det tar ikkje lang tid før eg kjenner på ei slags stoltheit og tryggleik.

Me har alle vårt å bidra med i dette livet, forma av arv og miljø, erfaringar, kunnskap og medfødd talent, og eg er ikkje redd for sorg. Eg har aldri vore redd for tema som er vonde å snakke om, vanskelege å dele, vanskelege å leve med. Du kan fortelje meg kva som helst, og eg kjem til å lytte. Eg meiner ikkje at eg har alle svara – det er ingen som har alle svara – men det dei fleste treng er nokon som kan lytte og tole, som kan ta imot, som kan gi dei ei omfamning.

Både i løpet av universitetstida og seinare i livet har menneske funne meg og fortalt meg om såra sine. Det er som om dei instinktivt veit at eg kan vere ei trygg hamn for livshistoriene deira, sjølv om dei ikkje har kjent meg så lenge – sjølv om dei kanskje ikkje kjenner meg i det heile tatt.

Eg ber denne tillitserklæringa, dette usynlege merket, med ærefrykt. Ei framand kvinne på båten spurde om eg kunne halde det to år gamle barnet hennar medan ho var på toalettet. Eit ukjent antal personar har bede meg om å passe på bagasjen deira medan dei handla i kiosken, eller var i billettskranken, eller skulle ut for å røyke. Ein skodespelar lente seg inntil meg og fortalde alle kjenslene og tankane ho hadde heldt inne dei siste vekene. Dei veit det kanskje ikkje, men eg ber dei med meg i hjartet mitt, alle saman.
 

Ein uro i botn

Eg er 17 år då eg vert tante for fyrste gong. Eg liker barn og har lyst til å vere ei gøyal tante. Joda, litt streng, men rettferdig og gøyal. Og det er ikkje det at eg ikkje leikar med niesa mi, eller dei neste seks tantebarna mine, men det ligg ein uro i botn. Eg ser for meg alt som kan gå galt. Dei må sjølvsagt få lov til å springe, dei skal lære seg fare og risiko og teste grenser. Dei skal vasse med mjuke føter i vestlandsfjordar, klatre i epletre, sparke fotball og få skrubbsår, men gjennom alt saman held eg pusten. Eg trur ein liten del av meg har halde pusten heile livet.

Kan hende det er ein av grunnane til at eg no, som 36-åring, ikkje har eigne barn. Eg veit ikkje. Det er eit val eg har følt har vore naturleg så lenge at det er vanskeleg å skulle tidfeste eller definere kva som kom fyrst eller kva som er kva, men eg har rett og slett aldri kjent på eit ynskje om eller behov for å få barn.

Likevel er det ikkje til å kome unna at eg har eit svært bevisst forhold til kor raskt og plutseleg det verste kan skje og korleis det er å leve med konsekvensane av det.

Kanskje eg har ville beskytte meg sjølv på eit vis.
 

Kor mange sysken har du?

Å verte spurt om ein har sysken, eller kor mange sysken ein har, er vanleg. Eg veit ikkje alltid kva eg skal svare. Det kjem an på situasjonen. Eg har ingen vanskar med å skulle dele at eg har ei storesyster som eg aldri har møtt, men det kjennest ikkje alltid naturleg å ta det opp. Og ein kan føle at ein legg ei slags byrde over på den ein snakkar med, om ein deler at storesystera eins døydde som baby og at ingen eigentleg veit kvifor. Det finst ingen fasit på korleis ein skal reagere når ein vert fortalt noko slikt.

Likevel kjenner eg òg på at det er viktig å kunne seie det høgt.

Det er viktig å kunne dele, det må vere rom for både lys og mørke.

Å kunne dele har vore ein stor motivasjon for meg då eg skulle bestemme meg for å vere med på dette prosjektet. Det finst sikkert like mange forskjellige hjarteplaster-historier som det finst hjarteplaster-barn. Likevel håper eg at det er mange der ute som kan finne trøyst i historia mi, noko å kjenne seg igjen i, noko som kanskje gir ei større forståing for korleis andre har det. Alle du møter i livet ditt er puslespel sette saman av gode og vonde minne, synlege og usynlege sår, og dess meir bevisst me er på det, dess meir empatiske og opne, dess betre trur eg me kan ha det i lag.

Eg rydda i garasjebua vår i dag, og midt i ryddinga fann eg bamsen til Anita saman med Donkey frå Shrek og fisken Nemo. Han har framleis ikkje fått eit namn, men bamsen har alltid vore elska. Eg trur faktisk at eg har tatt ekstra godt vare på han samanlikna med dei andre.

Neste gong nokon spør meg om kor mange sysken eg har, skal eg svare: "Tre: to brør og ei syster".

 

Historier som beveger

LUBs medlemmer bærer på sterke livserfaringer. Gjennom prosjektet «Historier som beveger» har medlemmer i LUB fått veiledning av forfatter Kjersti Wold i å skrive sin historie - både for å hjelpe seg selv og for å gi trøst, innsikter og gjenkjennelse til andre. Prosjektet er støttet av Stiftelsen Dam.

Les flere historier her

i